Salon blanc #64
Katja Aufleger
EVERYONE NEEDS AT LEAST ONE ACT OF REBELLION

Kunstenaar Katja Aufleger werkt veelal rond sculptuur en concentreert zich op objecten die zich in eerste instantie onschuldig voordoen (met een humoristische of licht vervreemdende twist) maar die bij nadere beschouwing een onderliggende dreiging, spanning of ambivalentie blootleggen. Haar praktijk draait vaak om het geladen moment vlak vóór een mogelijke instorting, waarbij de grenzen van risico, kwetsbaarheid en transformatie afgetast worden.

De titel van de tentoonstelling EVERYONE NEEDS AT LEAST ONE ACT OF REBELLION is een knipoog naar een idee uit de existentiële filosofie, in het bijzonder in het werk van Albert Camus. Hij stelde dat rebellie een noodzakelijke reactie is op een absurde, betekenisloze of onvrije wereld. Zo’n daad hoeft niet gewelddadig of groots te zijn; het gaat eerder om een persoonlijke, vaak stille bevestiging van iemands eigen vrijheid, waarden en menselijkheid tegenover krachten die tot conformisme aanzetten. Voor Katja Aufleger is de tentoonstelling in Salon Blanc een subtiele, open vorm van politiek denken. Het werk nodigt uit tot reflectie zonder een vaste interpretatie op te leggen, en benadert de toeschouwer als een zelfstandig en kritisch denkend individu dat zich betrokken en gerespecteerd mag voelen.

PANICKING SIREN

Katja Aufleger werkt aan een reeks SHY OBJECTS, verlegen sculpturen waarbij het werk op de benedenverdieping een paniekerige sirene voorstelt, niet langer een alarmsignaal dat waarschuwt voor gevaar, maar een object dat zichzelf beschermt. Zodra iemand dichterbij komt, produceert het een mechanisch geluid.
De sirene bestaat uit een buitenmantel die doet denken aan de klok van een kwal of de hoed van een paddenstoel en een draaiend element die als een propeller lucht door de openingen stuwt en zo geluid voortbrengt. Hoe sneller de rotatie, hoe hoger en luider de toon. Hier is eveneens de lage frequentie hoorbaar: een diepe brom die normaal nauwelijks waarneembaar is, maar na verloop van tijd onaangenaam wordt en bezoekers op afstand houdt.
Het werk combineert mechanica met glas, een materiaal dat tegelijk duurzaam en uiterst breekbaar, veilig en potentieel gevaarlijk is. In die spanning tussen kwetsbaarheid en stevigheid belichaamt de sirene haar dubbelzinnigheid: ze waarschuwt niet langer voor mogelijk gevaar, maar beschermt enkel zichzelf. Uitgerust met een afstandssensor reageert ze paniekerig op nabijheid, hoe dichter je nadert, hoe hoger en trillender haar toon.

I’M ANGRY, JUST NOT SURE ABOUT WHAT

De video op het grote scherm heeft iets destructiefs, maar tegelijkertijd ook iets warms en kleurrijk. Katja Aufleger maakte deze opnames tijdens een residentie in Litouwen, bij Rupert in Vilnius, in een periode waarin ze regelmatig met ‘vuur’ te maken had. Ze steekt er een reeks pluizenbolletjes in brand van paardenbloemen die bijna over heel de wereld te vinden zijn en in het Engels “Dandelions” worden genoemd (afgeleid van een oud Frans woord dent-de-lion vanwege de getande bladeren). En ook een aansteker (briquet) is universeel herkenbaar als instrument om vuur aan te reiken.
Het geluid van de video heeft zelfs iets verslavend, het gevoel van in een flow te zitten, een beetje wat ASMR (Autonomous Sensory Meridian Response) beoogt: zachte, repetitieve geluiden die bedoeld zijn om rust, ontspanning of een ’tintelend’ gevoel te veroorzaken. De beelden van de video hebben een ritmiek, die soms heel langzaam en dan plotseling weer sneller gaat.
Indirect zijn er verwijzingen te vinden met de grote branden, of de eeuwige cyclus van het leven, de overgang van de kindertijd naar volwassenheid. De video doet je misschien zefs stilstaan bij het waardevolle, bij wat fragiel is en snel voorbij kan gaan.

A IS FOR ANTS

In de twee kleinere video’s zijn mieren de hoofdrolspelers. In één ervan spellen de kleine diertjes vier letters: A, N, T en S. Katja Aufleger gebruikt hiervoor suikerwater om ze te lokken en zo hun eigen soortnaam in het Engels te vormen: ANTS. Aanleiding was het feit dat er in haar atelier in Berlijn een heleboel mieren op zoek waren naar voedsel én een verwijzing naar een project van John Baldessari: TEACHING A PLANT THE ALPHABET. Een van de belangrijkste interesses van deze conceptueel kunstenaar was om te onderzoeken hoe beelden betekenis krijgen, en zo de grenzen af te tasten van wat we kunst noemen. Hij geeft geduldig een basiscursus Engels alfabet aan een bananenplant in een pot. Deze absurde oefening, met haar zinloze, monotone herhaling en droge uitvoering, tart de verwachtingen rond kunst.

FREEDOM OF SPEECH

Tijdens een verblijf in Costa Rica ontdekte Katja Aufleger de bladsnijdermieren (leafcutter ants), die gaten in bladeren snijden, er stukjes uit knippen en eigenlijk kleine sculpturen creëren. Ze zag de mieren in het bos marcheren terwijl ze de bladstukjes rechtop dragen en bracht ze in beeld alsof ze pamfletten met zich meedragen, zoals in een manifestatie of protest. Ze schreef op hun eigen verzamelde bladstukjes twee letters: N en O, en gaf ze meteen terug zodat ze gewoon door konden stappen.
Elk protest richt zich meestal tegen iets, dus dat NO slaat de spijker op z’n kop. Het impliceert dat er iets groters is dat niet goed werkt. Ze komen op voor zichzelf. Katja Aufleger geeft de mieren als het ware een emancipatorische stem.
Beide video’s zijn voor de kunstenaar wat ze zelf een ‘side sentence’ noemt, een kleine interventie naast haar installaties en sculpturen.

tijdens NIGHTSHIFT op zaterdag 14 maart 2026 open tot 00:00
meer info via deze link: https://www.oostende.be/nightshift